Više o Sarajevu
Sarajevo je glavni grad Bosne i Hercegovine i njen najveći urbani, kulturni, ekonomski i prometni centar, glavni grad Federacije Bosne i Hercegovine i sjedište Sarajevskog kantona, koje prema procjenama ima 429,672 stanovnika. Kroz grad protiče rijeka Miljacka, a u neposrednoj blizini grada je i izvorište rijeke Bosne, sa popularnim izletištem Sarajlija, Vrelom Bosne. Oko grada su i Olimpijske planine: Jahorina, Bjelašnica, Igman, Treskavica, te brdo Trebević, koji su posebno tokom zimskih mjeseci omiljena destinacija ne samo Sarajlija, nego i njihovih gostiju iz cijeloga svijeta.
Grad Sarajevo sjedište je najveće visokoškolske ustanove u zemlji, Univerziteta Sarajevo, te niza drugih visokoškolskih ustanova, čime se svrstava u red najvećih univerzitetskih centara u cijeloj regiji Jugoistočne Evrope. Uz nekoliko nacionalnih i gradskih teatarskih kuća, muzeja i kulturnih institucija Sarajevo je i važno mjesto na kulturnoj mapi ovog dijela evropskog kontinenta. Svake je godine grad na rijeci Miljacki domaćin niza kulturnih festivala internacionalnog karaktera, među kojima su najznačajniji: Sarajevski filmski festival (SFF), Sarajevski jazz festival, ljetni kulturni festival "Baščaršijske noći", teatarski festival novih produkcija "MESS", "Sarajevska zima" i Svjetski televizijski festival orijentalne muzike.
Urbanu sliku grada karakteriziraju brojni sakralni objekti, jedinstvene džamije iz bogatog osmanskog perioda, katoličke i pravoslavne crkve, sinagoga i drugi brojni tragovi multietničkog življenja u samom srcu grada.
Rijeka Miljacka
Historija
Sarajevo je grad burne historije, koja je nerijetko imala uticaja i na globalna dešavanja. Tako je 1914. godine u Sarajevu ubijen austrougarski prijestolonasljednik Franz Ferdinand, čime je otpočeo Prvi svjetski rat, a sedamdeset godina kasnije, 1984. godine u gradu se održavaju neviđene igre mira i prijateljstva, 14. Zimske olimpijske igre. Tokom ranih 1990-ih godina ime grada Sarajeva ne silazi s naslovnica dnevnih novina u cijelome svijetu, jer se tu, u srcu Evrope, vodi jedan od najkrvavijih ratova u novijoj evropskoj i svjetskoj historiji. Grad je 1.425 dana bio pod stalnom opsadom srpskih snaga, koje su nemilice pucali i granatirali sa okolnih planina. U napadima je 10.615 ljudi izgubilo život, od toga 1.601 djece, a skoro 50.000 Sarajlija bilo je povrijeđeno.
Sliku Sarajeva u novom mileniju obilježava polagana, ali sigurna obnova civilnog života i opća normalizacija jedne od najperspektivnijih mladih metropola nove Evrope.
Početkom 15. vijeka na raskrsnici rimskih puteva udareni su temelji grada Sarajeva. Osnivačem Sarajeva smatra se Isa-beg Ishaković, koji je prvi sagradio džamiju, dvor, most i nekoliko javnih ustanova. Ali, grad su ustvari izgradili starosjedioci ovih prostora - Bošnjaci od kojih su mnogi već tada primili islam, vjeru koja je stigla s osmanskom vojskom i njenom upravom.
Intenzivni razvoj zanatstva i trgovine brzo su od Sarajeva stvorili bogat grad, raskrsnicu religija i kultura, trgovačkih puteva i putnika. U 16. vijeku to je bio jedan od najbogatijih gradova u ovom dijelu Evrope, kada su izgrađene i neke kapitalne građevine koje i danas predstavljaju bisere arhitekture i civilizacije tog doba. Tada je u Sarajevu, kao zadužbina Gazi Husrev-bega otvorena i Visoka škola, koja je gotovo u svemu podsjećala na univerzitete u drugim velikim gradovima Evrope.
U grad se doseljavaju Jevreji poslije izgona iz Španije, grade svoje sinagoge, a istovremeno nastaju i pravoslavne i katoličke crkve odnosno katedrale. Kao nijedan grad u Evropi, Sarajevo je na tako malom prostoru našlo mjesta za sve četiri velike svjetske religije, kulture i civilizacije, koje oni nose. Dugotrajni suživot je stvorio nove vrijednosti, jednu posebnu kulturnu i multinacionalnu civilizaciju, koja je izdržala mnogo historijskih izazova.
Tramvaj se prvi put upotrebljava u Evropi, u Sarajevu, 1885. godine.
1878. dolaskom Austro-Ugarske uprave na ove prostore Sarajevo pored svog orijentalnog lica dobiva i drugo, evropsko lice. Time Sarajevo još jednom dokazuje da Evropi ne pripada samo prostorno i vremenski, nego i na civilizacijsko-kulturni način. Austro-ugarski period je vrijeme snažnog prodiranja srednjoevropske kulture, načina privređivanja, običaja i drugih civilizacijskih vrijednosti. Grad dobiva savremena industrijska postrojenja, fabrike, a brojne škole zapadnog tipa i kulturne institucije obogaćuju glavni grad Bosne i Hercegovine civilizacijsko-kulturnim vrijednostima za sva vremena. U ovo se vrijeme otvara i Zemaljski muzej, jedna od najznačajnijih institucija takve vrste u ovom dijelu Evrope.
Poslije Prvog svjetskog rata, koji je otpočeo atentatom na austrijskog prijestolonasljednika Franza Ferdinanda u Sarajevu, grad ulazi u sastav jugoslavenskih državnih zajednica: Kraljevine SHS, a potom i Kraljevine Jugoslavije. Sarajevo je izloženo snažnim uticajima Beograda, pa ipak ostaje uglavnom na margini interesa tadašnjeg režima i dinastije Karađorđevića. Arhitektonska slika grada ostaje gotovo nepromijenjena, industrija nazaduje, društvena nezadovoljstva radnika rastu, tako da se može reći da Sarajevo kao grad između dva svjetska rata uglavnom stagnira i nazaduje. Iza Drugog svjetskog rata Sarajevo polako prosperira i postaje upravni, kulturni i ekonomski centar Bosne i Hercegovine, jedne od ukupno šest republika socijalističke Jugoslavije. U gradu se razvija industrija, ekonomija, a školstvo i kultura čine ga metropolom i glavnim gradom u ovom dijelu zemlje. U taj period spada i osnivanje Univerziteta, Akademije nauka i umjetnosti, brojnih muzeja i galerija, naučnih instituticija, radio-televizije. Broj stanovnika grada raste na više od 500.000. Takvom kosmopolitskom i modernom gradu svijet povjerava organizaciju XIV Zimskih olimpijskih igara, koje su sa velikim uspjehom i održane 1984.
Sarajevo noću
Društvene i političke promjene u ovom dijelu tadašnje Jugoslavije dovele su 1992. Predsjednik predsjednistva Bosne i Hercegovine Alija Izetbegovic, raspisao je gradjanski referendum u prkos prijetnjama iz vana i iznutra. To je dovelo do stvaranja nezavisne i suverene države Bosne i Hercegovine. To je bio neodoljiv izazov za nacionalističke i velikodržavne projekte susjednih zemalja Srbije i Hrvatske, koje su, svaka na svoj način, pokušale da prisvoje dio teritorija Bosne i Hercegovine. Uslijedila je neviđena vojna agresija na cijelu zemlju, a posebno na njen glavni grad, Sarajevo. Vojna agresija JNA i srpskih vojnih formacija, kasnije Hrvatske vojske i hrvatskih vojnih formacija, imala je za cilj uništavanje visokih civilizacijskih vrijednosti i tekovina multikulturalnog društva, koje su na ovom prostoru stvarane vijekovima, te istrjebljenje svih onih naroda koji nisu odgovarali u mononacionalnu kompoziciju velikodržavnih projekata. Sam grad Sarajevo, koji je pod fizičkom blokadom gotovo 3,5 godine, neprestanim vojnim akcijama agresora je pretrpio ogromna materijalna razaranja i brojne ljudske gubitke. U snajperskoj i artiljerijskog kampanji velikosrpskih snaga ubijeno je 10.615 ljudi, među kojima je bilo 1.601 djece, a skoro 50.000 Sarajlija bilo je ranjeno. Spaljena je gradska Vijećnica, a gotovo svi kulturno-historijski i stambeni objekti u gradu su oštećeni, među kojima i brojni vjerski i sakralni objekti.
Titova ulica zimi
Ipak, i pored miliona granata bačenih na grad-heroj, agresor nije postigao svoj cilj: Seher Sarajevo je sačuvalo one civilizacijske vrijednosti koje su ga činile jedinstvenim kosmopolitskim centrom u samome srcu Evrope.
Posebno mjesto u gradu Seher Sarajevu zauzima i Sehidsko mezarje Kovaci, mjesto na kojem su ukopani mnogi najbolji sinovi koje je grad ikada imao. Na mezarju Kovaci, medju ostalim Sehidima je ukopan i prvi predsjednik nezavisne i suverene BiH rahmetli Alija Izetbegovic, koji je po svojoj zelji ukopan rame uz rame sa ostalim borcima za civilizacijeske vrijednosti!
Prijevoz
Sarajevo je bilo prvi grad u Evropi sa cjelodnevnom tramvajskom linijom.
Od tog vremena nadograđeno je na moderne tramvaje.
Položaj Sarajeva u dolini između planina ga čini kompaktnim. Uske gradske ulice i nedostatak parkinga ograničavaju automobilski saobraćaj ali dozvoljavaju bolju pješačku i biciklističku pokretnost. Dvije glavne ulice u gradu su Titova i Zmaj od Bosne. Evropski autoput, koridor 5C, prolazi kroz Sarajevo povezivajući ga sa Budimpeštom na sjeveru i sa Pločama na jugu.
Električni tramvaji, koji su u službi od 1885, su najstarija vrsta javnog prijevoza u gradu. Postoji sedam tramvajskih linija i četiri trolejbuske linije i mnogo buseva. Glavna željeznička stanica u Sarajevu se nalazi u sjevernom dijelu grada.
Međunarodni Aerodrom Sarajevo (SJJ) je smješten samo par kilometara jugozapadno od grada. Tokom rata aerodrom se koristio za letove UN-a i transport humanitarne pomoći. Od Dejtonskog sporazuma iz 1996. godine, aerodrom je otvoren za komercionalne letove u koje spadaju B&H Airlines, Austrian Airlines, Alitalia, Aero Flight, Lufthansa, Jat Airways, Croatia Airlines, i drugi. U 2004, 397,000 putnika je putovalo kroz sarajevski aerodrom, za razliku od samo 25,000 iz 1996. godine.
Kultura
Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine u Sarajevu.
Sarajevo je bilo dom mnogih različitih religija i etničkih skupina vijekovima, dajući gradu brojne kulture. Bošnjaci, Srbi, Hrvati, Jevreji, i Slovenci su dijelili gard. Današnje stanovništvo grada većinom predstavljaju Bošnjaci, ali u prošlih par godina vidljivo je povećanje doseljenika iz istočne Azije.
Grad je bogat muzejima, uključujući muzej Sarajeva, Ars Aevi muzej umjetnosti, Zemaljski muzej (otvoren 1888 i dom sarajevske Hagade), historijskog muzeja Bosne i Hercegovine i muzeja literature i teatralne umjetnosti Bosne i Hercegovine. U gradu je također smješteno narodno pozorište, osnovano 1919, kao i sarajevski ratni teatar. Druge kulturne institucije uključuju sarajevski kulturni centar, sarajevsku biblioteku, umjetničku galeriju BiH i Bošnjački institut.
Uništavanja povezana sa ratom,kao i rekonstrukcija, brojne uništene institucije i kulturni i vjerski simboli uključujući Gazi Husrev-begovu bilbioteku, nacionalnu bilbioteku, sarajevski orijentalni institut, i muzej posvećen olimpijskim igrama 1984. Posljedice su različiti nivoi vlade koji su utemeljili jake zakone za zaštitu kultura i institucija.
Historijski, Sarajevo je bilo dom brojnih poznatih bosanskih pjesnika i mislioca tokom Osmanskog carstva. Dobitnik Nobelove nagrade Vladimir Prelog je iz grada, kao i oskarovac Danis Tanović. Dobitnik Nobelove nagrade Ivo Andrić je većinu svog života proveo u Sarajevu. U Sarajevu je rođen i kipar Josip Ivanović, jedan od najvećih savremenih kipara ovih prostora.
Kulturna dešavanja i show-business
Sarajevo Film Festival, pokrenut 1995, je postao premijerni filmski festival na Balkanu. Sarajevska Zima, sarajevski jazz festival su jako poznati, kao i Baščaršijske noći, mjesečni kulturni, muzički i plesni događaj.
Sarajevska škola pop rocka se razvila u gradu između 1961 i 1991. Ova vrsta muzike je počela sa bendovima poput Indexa, Bijelog dugmeta i pjevača/tekstopisca Kemala Montena. Nastavila je u 1980im, sa SCH, Plavim orkestrom, Zabranjenim pušenjem i Crvenom jabukom, završavajući ratom u 1992. Nakon rata, Irski rock band U2 je bio prvi band koji je svirao nakon rata u gradu.
